Από το café cantante στο tablao

Πριν από τη σκηνή

Η Wikipedia εντοπίζει τις πρώτες γραπτές αναφορές στη μουσική φλαμένκο στα τέλη του 18ου αιώνα. Η λέξη flamenco εμφανίζεται για πρώτη φορά ως όνομα μουσικού είδους σε άρθρο εφημερίδας του 1847, όπου χαρακτηρίστηκε είδος gitano. Ο τουριστικός οργανισμός της Σεβίλλης αναφέρει ότι μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα το φλαμένκο είχε μόλις και μετά βίας ξεφύγει από οικογενειακές συγκεντρώσεις και ιδιωτικά πάρτι. Η δημόσια σκηνή του ήρθε αργότερα. Ο τουριστικός οργανισμός της πόλης προσθέτει ότι το φλαμένκο είναι αναμφίβολα η πιο αγνή έκφραση της ανδαλουσιανής παράδοσης και ότι οι ρίζες του συνδέονται με την άφιξη των gitanos τον 15ο αιώνα στην ύπαιθρο του Κάδιθ, της Χερέθ και της Σεβίλλης.

Τα πρώτα καφέ τραγουδιού

Στα μέσα του 19ου αιώνα το φλαμένκο έγινε δημοφιλές μέσα από τα cafés cantantes. Η Wikipedia αναφέρει τον Silverio Franconetti ως τον άνθρωπο που άνοιξε το πρώτο καφέ τραγουδιστών φλαμένκο στη Σεβίλλη το 1881, ενώ ο τουριστικός οργανισμός της πόλης τοποθετεί το πρώτο από αυτά τα καφέ γύρω στο 1885. Οι πηγές διαφέρουν κατά μερικά χρόνια, αλλά και οι δύο το τοποθετούν στη δεκαετία του 1880. Τα καφέ εξαπλώθηκαν στην Ανδαλουσία και έφτασαν στη Μαδρίτη, κάνοντας το φλαμένκο επαγγελματικά αμειβόμενη τέχνη.

Ένα χωνευτήρι για επαγγελματίες

Η Wikipedia αναφέρει ότι στο καφέ του Franconetti οι cantaores δούλευαν σε ανταγωνιστικό περιβάλλον, κάτι που βοήθησε να αναδειχθούν επαγγελματίες τραγουδιστές και επέτρεψε στην τέχνη να πάρει μορφή. Οι ντόπιοι έμαθαν τους cantes και επανερμήνευσαν τα ανδαλουσιανά δημοτικά τραγούδια με το δικό τους ύφος, διευρύνοντας το ρεπερτόριο. Το γούστο του κοινού, με τη σειρά του, βοήθησε να παγιωθεί η φόρμα. Το άρθρο αναφέρει ότι τα cafés cantantes ήταν το κέντρο του επαγγελματικού φλαμένκο από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τη δεκαετία του 1920.

Όπερα φλαμένκο και θέατρο

Μεταξύ 1920 και 1955, σύμφωνα με τη Wikipedia, παραστάσεις φλαμένκο ανέβαιναν σε ταυρομαχικές αρένες και θέατρα με την ονομασία όπερα φλαμένκο. Οι μεγαλύτερες σκηνές άλλαξαν τον τρόπο παρουσίασης της τέχνης, με μεγαλύτερα καστ και περισσότερο θέαμα. Έναν αιώνα μετά, το φλαμένκο έχει και μεγάλες θεατρικές παραγωγές και μικρές αίθουσες όπου λίγοι καλλιτέχνες εμφανίζονται λίγα βήματα από το κοινό. Να βλέπεις φλαμένκο σε μια μικρή αίθουσα σού δίνει το αντίθετο της μεγάλης σκηνής.

Το tablao

Ο τουριστικός οργανισμός της Σεβίλλης χαρακτηρίζει τα tablao φλαμένκο της πόλης άμεσους κληρονόμους των παλιών καφέ τραγουδιού. Προσθέτει ότι μπορείς επίσης να ακούσεις φλαμένκο σε peñas γειτονιάς, σε θεματικούς χώρους, σε ορισμένα μπαρ και σε φεστιβάλ όπως η Bienal, που πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια στα ζυγά έτη. Ένα tablao είναι, με λίγα λόγια, ένας χώρος χτισμένος γύρω από μια υπερυψωμένη σκηνή και ένα κοινό που βρίσκεται πολύ κοντά, μια μορφή που ανάγεται στα cafés cantantes.

Διαβάστε στη συνέχεια: Τα flamenco palos εξηγούνται

Πού ταιριάζει το Casa de la Memoria

Ο φορέας λειτουργίας αναφέρει ότι το σχήμα του θεάτρου του, πλατύ και ημικυκλικό, θυμίζει τα παλιά cafés cantantes, και ότι οι καλλιτέχνες του εμφανίζονται χωρίς μικρόφωνα σε μια αίθουσα χωρίς υπηρεσία μπαρ ή εστιατορίου. Αυτό το ξεχωρίζει από ένα tablao όπου τα ποτά φτάνουν κατά τη διάρκεια της παράστασης. Και οι δύο μορφές αποτελούν μέρος της ίδιας παράδοσης, και η σωστή εξαρτάται από το είδος της βραδιάς που θέλεις.

Αναγνώριση σήμερα

Το 2010 η UNESCO ενέγραψε το φλαμένκο στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας. Η UNESCO σημειώνει ότι το φλαμένκο μεταδίδεται μέσα από γενιές, οικογένειες, κοινωνικές ομάδες και λέσχες φλαμένκο. Για τον επισκέπτη, αυτή η ιστορία ακούγεται μέσα στην αίθουσα: το σόου που ακούτε στη Σεβίλλη είναι η ίδια ζωντανή παράδοση που ξεκίνησε σε οικογενειακές συγκεντρώσεις. Το cante, το baile και το toque εξακολουθούν να μεταδίδονται με τον ίδιο τρόπο, και οι καλλιτέχνες σε μια μικρή σκηνή αποτελούν μέρος αυτής της αλυσίδας, ανεξάρτητα από το μέγεθος της αίθουσας.